اتحاد جهانی بی‌سابقه علیه حکومت خامنه‌ای؛ اتحادیه اروپا سپاه پاسداران را «گروه تروریستی» اعلام کرد

ایندیپندنت فارسی پنج شنبه ۹ بهمن ۱۴۰۴ برابر با ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶

فرانسه نیز در نهایت موضع خود را تغییر داد و طی اقدامی که به ابتکار دولت ایتالیا در سطح اتحادیه اروپا پیگیری شد، به‌طور رسمی از قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی حمایت کرد اتحادیه اروپا روز پنجشنبه ۲۹ ژانویه (۹ بهمن)، در واکنش به کشتار و سرکوب وسیع معترضان در جریان انقلاب ملی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به‌طور رسمی در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داد. این تصمیم پس از نشست وزیران خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل اعلام شد و به گفته مقام‌های اروپایی، پاسخی مستقیم به «خشونت بی‌سابقه» حکومت ایران علیه اعتراضات مردمی در هفته‌های اخیر است.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرد که وزیران خارجه این اتحادیه بر سر این تصمیم به توافق رسیده‌اند و آن را «گامی قاطع» توصیف کرد. او گفت «سرکوب نمی‌تواند بی‌پاسخ بماند» و افزود قرار گرفتن سپاه پاسداران در این فهرست، آن را هم‌تراز گروه‌هایی مانند القاعده و داعش قرار می‌دهد.

هم‌زمان با اعلام این تصمیم و تشدید احتمال حمله نظامی آمریکا و متحدانش به منافع جمهوری اسلامی در ایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه نظام ایران گفت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی آماده‌اند به هرگونه حمله احتمالی از سوی ایالات متحده، «فوری و قدرتمند» پاسخ دهند. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تنش‌ها میان تهران و واشینگتن در هفته‌های اخیر به‌طور چشمگیری افزایش یافته است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شاخه‌ای از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ تاسیس شد. این نهاد مستقیما به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی پاسخگو است و نقشی محوری در سیاست‌های دفاعی، عملیات خارجی و نفوذ منطقه‌ای ایران ایفا می‌کند. سپاه پاسداران با حدود ۱۹۰ هزار نیروی فعال و بیش از ۶۰۰ هزار نفر (با احتساب نیروهای ذخیره) بر برنامه موشک‌های بالستیک و هسته‌ای ایران نظارت دارد و از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در خاورمیانه حمایت می‌کند.

ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ سپاه پاسداران را به‌عنوان یک «سازمان تروریستی خارجی» معرفی کرده بود. اما در سال‌های گذشته، اتحادیه اروپا هربار درباره تحریم یا تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران دچار اختلاف‌نظر بود. فرانسه به‌ویژه نگران بود که چنین اقدامی به قطع کامل کانال‌های دیپلماتیک با تهران منجر شود و امکان مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران را از بین ببرد. با این حال، پاریس روز چهارشنبه موضع خود را تغییر داد و به‌طور رسمی از قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی حمایت کرد؛ اقدامی که به ابتکار ایتالیا در سطح اتحادیه اروپا پیگیری می‌شد.

از نگاه مقام‌های اروپایی، نقطه عطف این تصمیم، سرکوب گسترده اعتراضات در ایران بود؛ سرکوبی که به باور اتحادیه اروپا، به کشته شدن ده‌ها هزاران نفر از معترضان غیرنظامی انجامیده است. ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، این سرکوب را «خشونت‌بارترین سرکوب در تاریخ معاصر ایران» توصیف کرد و گفت «هیچ مصونیتی برای جنایت‌های انجام‌شده وجود نخواهد داشت».

هم‌زمان با قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی، شورای اتحادیه اروپا بسته جدیدی از تحریم‌ها را نیز علیه ایران تصویب کرد. این تحریم‌ها شامل شش نهاد و ۱۵ فرد می‌شود که به گفته اتحادیه اروپا، در «نقض‌های جدی حقوق بشر» و سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات نقش داشته‌اند. در میان افراد تحریم‌شده، نام اسکندر مومنی، وزیر کشور، محمد موحدی‌آزاد، دادستان کل کشور، و ایمان افشاری، قاضی پرونده‌های مهم منجر به صدور حکم اعدام در ایران دیده می‌شود.

اتحادیه اروپا اعلام کرد این افراد در سرکوب اعتراضات مسالمت‌آمیز، بازداشت‌های خودسرانه فعالان سیاسی و مدافعان حقوق بشر و استفاده از خشونت و ارعاب علیه معترضان نقش داشته‌اند. با این بسته جدید، دامنه تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا علیه ایران به ۲۴۷ فرد و ۵۰ نهاد گسترش یافته است. این تحریم‌ها شامل مسدود شدن دارایی‌ها، ممنوعیت سفر به کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ممنوعیت در اختیار گذاشتن منابع مالی و اقتصادی است.

در همین حال، آلمان نیز از موضع سخت‌گیرانه اتحادیه اروپا حمایت کرده است. وزیر خارجه آلمان گفت دولت این کشور به‌شدت از قرار دادن سپاه پاسداران در چارچوب تحریم‌های تروریستی دفاع کرده و تاکید کرد ایران باید مسیر خود را تغییر دهد. او همچنین از تهران خواست فرصت دیپلماتیک موجود را برای رسیدن به توافق، به‌ویژه درباره برنامه موشکی و توانمندی‌های هسته‌ای، از دست ندهد.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که دسترسی رسانه‌های بین‌المللی به داخل ایران به‌شدت محدود است و قطع اینترنت، ارزیابی مستقل از ابعاد واقعی خشونت‌ها را دشوار کرده است. با این حال، نهادهای حقوق بشری گزارش داده‌اند که طی هفته‌های اعتراض، «ده‌ها هزار نفر» در جریان سرکوب‌ها جان خود را از دست داده‌اند.

*عربستان سعودی و بحرین از هشت سال پیش (٢۰۱۸) سپاه را یک سازمان تروریستی اعلام کرده بودند. دولت آمریکا هم در بهار سال ٢۰۱۹ تصمیم مشابهی گرفت. چند ماه بعد، کانادا نیز به این گروه پیوست. کشورهای دیگری چون استرالیا و سوئد نیز چنین تصمیم گرفتند.

ایندیپندنت فارسی