مرجان ساتراپی، نویسنده و فیلمساز سرشناس در ۵۶ سالگی درگذشت

دانیال عمری

مرجان ساتراپی، نویسنده و فیلمساز ایرانی-فرانسوی و خالق "پرسپولیس"، در ۵۶ سالگی درگذشت؛ هنرمندی که هم در ادبیات و سینما شناخته شد و هم در سال‌های اخیر، به یکی از صداهای پررنگ حمایت از جنبش "زن، زندگی، آزادی" تبدیل شد.

https://p.dw.com/p/5EqwV

مرجان ساتراپی، نویسنده و فیلمساز سرشناس در ۵۶ سالگی درگذشتعکس: Alessandra Tarantino/AP Photo/picture alliance خبرگزاری فرانسه به نقل از یکی از افراد نزدیک به مرجان ساتراپی گزارش داد این نویسنده و فیلمساز ایرانی-فرانسوی، که بیشتر با رمان گرافیکی و فیلم "پرسپولیس" شناخته می‌شد، در ۵۶ سالگی درگذشته است. در بیانیه‌ای که برای خبرگزاری فرانسه فرستاده شد، آمده است که مرجان ساتراپی "از غم" و اندکی بیش از یک سال پس از مرگ ماتیاس ریپا، همسر و شریک زندگی‌اش، از دنیا رفت.

 از "پرسپولیس" تا صدایی برای زنان ایران

مرجان ساتراپی متولد ۱۹۶۹ (۱۳۴۸)  در شهر رشت بود. او در سال ۱۹۹۴ به فرانسه رفت و در سال ۲۰۰۶ تابعیت فرانسوی گرفت. "پرسپولیس" روایت سال‌های آغازین زندگی او در تهران است؛ سال‌هایی که در فضای محدودیت‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ گذشت، پیش از آن‌که خانواده‌اش او را به اروپا بفرستند و زندگی در تبعید آغاز شود.

او در سال ۲۰۰۷ نسخه سینمایی "پرسپولیس" را همراه ونسان پارونو ساخت؛ فیلمی که جایزه هیات داوران جشنواره کن را گرفت و نامزد اسکار شد. ساتراپی آن زمان گفته بود با وجود جهان‌شمول بودن فیلم، می‌خواهد این جایزه را به همه ایرانیان تقدیم کند.

 منتقد جمهوری اسلامی و چهره‌ای فعال در عرصه عمومی

ساتراپی از منتقدان صریح جمهوری اسلامی بود. پس از اعتراض‌های سال ۱۴۰۱ در ایران، او به یکی از صداهای شناخته‌شده در حمایت از زنان ایران تبدیل شد. در تجمعی در پاریس به مناسبت دومین سالگرد مرگ مهسا امینی نیز در میان کسانی بود که شعار "زن، زندگی، آزادی" سر می‌دادند.

او سال گذشته نشان لژیون دونور فرانسه را در اعتراض به آنچه "ریاکاری" پاریس در قبال ایران خواند، نپذیرفت و به سیاست‌های ویزایی فرانسه اشاره کرد که به گفته او مانع خروج مخالفان از ایران و ورودشان به فرانسه می‌شد.

اهمیت همراهی او با مردم معترض ایران فقط در موضع‌گیری سیاسی او نبود، بلکه در نوع نگاهش به جامعه ایران هم دیده می‌شد. ساتراپی در مقدمه کتاب "زن، زندگی آزادی"نوشته بود رسالت دوم کتاب این است که به ایرانیان بگوید "شما تنها نیستید" و تاکید کرده بود هرچند سیاستمداران جهان لزوما برای منافع مردم ایران قدمی برنمی‌دارند، اما جامعه مدنی غرب در کنار آنان ایستاده است.

او در همان مقدمه، با لحنی احساسی، اثر خود را به مهسا امینی و مردم ایران تقدیم کرده و نوشته است که این کار را "در راه آزادی که ایرانیان تا این حد سزاوار آن هستند" انجام می‌دهد. همین جملات نشان می‌داد ساتراپی فقط ناظر تحولات ایران نبود، بلکه می‌خواست از جایگاه هنری خود برای همبستگی با جامعه ایران استفاده کند.

 زندگی پس از مرگ همسر

ماتیاس ریپا، تهیه‌کننده، بازیگر و فیلمنامه‌نویس سوئدی و همسر مرجان ساتراپی، ۸ آوریل سال گذشته درگذشت. به گفته نزدیکان ساتراپی، این فقدان ضربه‌ای سنگین به او وارد کرد.

پس از مرگ ریپا، ساتراپی بنیاد سینمایی "ماتیاس و مرجان ریپا-ساتراپی" را برای حمایت از دانشجویان خارجی علاقه‌مند به تحصیل فیلمسازی در پاریس راه‌اندازی کرد. صفحه اینستاگرام او نیز از آن زمان تقریبا فقط شامل تصاویری بود که جمله "زیرا عشق زندگی‌ام را از دست داده‌ام" را بازتاب می‌داد، همراه با تصویری از همسرش و اطلاعیه تاسیس این بنیاد.