با وجود گسترده‌ترین کشتار تاریخ معاصر؛ پاسخ مثبت ایرانیان به فراخوان آقای رضا پهلوی در چهلم جان‌باختگان

از نکات قابل‌توجه در صدها مراسم برگزارشده در روز سه‌شنبه، آشکار شدن نام‌ کشته‌شدگانی بود که تا پیش از این، رسانه‌ای نشده بود

ایندیپندنت فارسی 

چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ برابر با ۱۸ فِورِیه ۲۰۲۶ ۱۳:۳۰

سه‌شنبه ۲۸ بهمن، هم‌زمان با چهلمین روز کشتار مردم در خیابان‌ها در روز ۱۸ دی‌ماه، شهرهای مختلف ایران صحنه برگزاری مراسم و تجمع‌های گسترده برای یادبود کشته‌شدگان «انقلاب شیروخورشید» بود؛ مراسمی که به‌ دنبال فراخوان آقای رضا پهلوی برای حضور مردم در چهلمین روز «جاودانه شدن شجاع‌ترین فرزندان میهن»، برگزار شد و بنا بر ویدیوها و گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی، با شرکت گسترده مردم همراه بود.

این حضور در حالی رقم خورد که جو امنیتی در بسیاری از شهرها مانند تهران، مشهد، اصفهان، زنجان، آبدانان، ساری، خرم‌آباد و کرج به‌شدت سنگین بود و نیروهای نظامی و امنیتی با استقرار خودروهای زرهی، گسیل موتورسواران و حتی تیراندازی، کوشیدند مانع شکل‌گیری تجمع‌های مردمی شوند. با این حال، تصاویر دریافتی نشان می‌دهد که در ده‌ها شهر و روستا، خانواده‌ها و مردم با وجود تهدیدها، در آرامستان‌های محل‌ دفن کشته‌‌شدگان و خیابان‌های محل کشته شدن آن‌ها گرد آمدند و یاد جان‌باختگان را گرامی داشتند.

بر اساس گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی، در آبدانان نیروهای حکومتی با خودروهای زرهی به جمع عزاداران یورش بردند و صدای تیراندازی در جریان مراسم شنیده شد. در مشهد نیز روایت‌ها از درگیری، شلیک گلوله و اختلال شدید اینترنت حکایت دارد.

در خرم‌آباد، اعزام خودروهای زرهی به سطح شهر فضایی رعب‌آور ایجاد کرد. ویدیوهای دریافتی نشان می‌دهد این استقرار گسترده درست در ساعاتی انجام شد که خانواده‌ها برای برگزاری چهلم جان‌باختگان گرد آمده بودند.

در ساری و شاهی (قائمشهر)، نیز کاروان‌ نیروهای سرکوبگر با پخش مداحی و رژه رفتن در خیابان‌ها تلاش کردند شهر را در کنترل خود نگه دارند.

در تهران، بهشت‌زهرا یکی از کانون‌های اصلی برگزاری مراسم بود. تصاویر دریافتی از مراسم چهلم حسن رمضان‌نیا و سپهر شکری، معروف به «سپهر بابا» و شماری دیگر از جان‌باختگان نشان می‌دهد که با وجود حضور گسترده نیروهای امنیتی، مردم در قطعاتی که برخی کشته‌شدگان در ردیف‌های کنار هم دفن شده‌اند، گرد آمدند و شعارهایی چون «هر یه نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه»، «باشرف، باشرف» و «ما ملت کبیریم، ایران رو پس می‌گیریم» سر دادند.

حاضران همچنین سرود «از خون جوانان وطن لاله دمیده» را همخوانی کردند. گزارش‌ها از مراسم سپهر شکری حاکی است ماموران حکومتی خانواده او را تحت فشار قرار دادند تا از مردم بخواهند شعار ندهند و حتی با قطع برق، کوشیدند بلندگوها را از کار بیندازند.

مردم ایران کوتاه نمی‌آیند

در محله آریاشهر تهران، جایی که ده‌ها نفر از معترضان در شامگاه ۱۸ دی هدف گلوله قرار گرفتند، گروهی از مردم محل کشته‌ شدن جاویدنام‌های کشته‌شده را گلباران کردند. خانواده حمیدرضا حسینی‌پور نیز در شیراز محل جان‌ باختن او را با گل پوشاندند.

در کرج، مراسم چهلم آرمان پوردلجو، امیرحسین احمدی شریف، باقر مهرعلی‌زاده، افشین اسفندیاری و شماری دیگر از کشته‌شدگان با حضور گسترده مردم برگزار شد. خواهر آرمان بر مزار برادرش تاکید کرد که خون او پایمال نخواهد شد.

در همین شهر، نام مصطفی پوررمضان، حمید ابراهیمی و محمد جباری نیز در مراسم‌ها طنین‌انداز شد؛ جوانانی که تا پیش از این کمتر نامشان در رسانه‌ها مطرح شده بود.

در نجف‌آباد اصفهان، هزاران نفر در آرامستان این شهر حضور یافتند و با شعار «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده» یاد ده‌ها جان‌باخته را گرامی داشتند. در زنجان، شرکت‌کنندگان در مراسم ایلیا اجاقلو، نوجوان ۱۸ ساله کشته‌شده، شعار «هر یه نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه» را فریاد زدند.

در مشهد، مراسم فرشید حسین‌زاده در روستای زشک برگزار شد و در بهشت‌رضای این شهر، یکی از سخنرانان تاکید کرد که همه این جوانان «قهرمان ایران» بودند. در آبدانان نیز شعارهایی تند علیه حاکمیت سر داده شد.

خانواده سیاوش شیرزاد، اهل بوکان که ۱۸ دی در جریان یک تجمع اعتراضی در تهران کشته شد، به مناسبت چهلم او تصاویری از رقص کردی‌ او را بر مزارش پخش کردند.

در روستای مسده چالوس، مراسم امیرعلی دارابی، بوکسور ۱۷ ساله، با پخش سرود «ای ایران» و موسیقی محلی برگزار شد.

در الیگودرز، چهلمین روز کشته شدن علی موسی‌پور که ۱۸ دی در تهران هدف گلوله قرار گرفت، در زادگاهش با استقبال پرشور همشهریانش برگزار شد. در کامفیروز فارس نیز اهالی روستای پالنگری در مراسم طاها صفری حضور یافتند.

بنا بر ویدیوهای دریافتی از قلعه‌حسن‌خان (شهرقدس) تهران، شامگاه سه‌شنبه شماری از مردم در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی شعارهایی سر دادند. روی پل خواجوی اصفهان نیز مردم با روشن کردن شمع، یاد جان‌باختگان را زنده نگه داشتند.

نام‌های تازه از کشته‌شدگان

از نکات قابل‌توجه در صدها مراسم برگزارشده در روز سه‌شنبه، آشکار شدن نام‌ کشته‌شدگانی بود که تا پیش از این رسانه‌ای نشده بودند. ویدیوها و تصاویر ارسالی به ایندیپندنت فارسی نشان می‌دهد اسامی شمار قابل‌توجهی از جان‌باختگان ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه تاکنون اعلام نشده بودند و تنها در مراسم چهلم آنان بود که نام و تصویرشان منتشر شد.

این موضوع درباره آمار واقعی کشته‌شدگان انقلاب ملی ایرانیان پرسش‌هایی جدی را مطرح می‌کند؛ دولت جمهوری اسلامی پیش‌تر شمار جان‌باختگان را حدود سه هزار نفر اعلام کرده بود، اما گستره مراسم و تجمع‌ها، تعداد مزارهای تازه‌شناخته‌شده و روایت‌های متعدد از شهرهای مختلف، نشان می‌دهد ابعاد این سرکوب بسیار فراتر از آمار رسمی است. منابع حقوق‌بشری و ده‌ها رسانه بین‌المللی، از بیش از ۴۰ هزار کشته در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، بیش از ۱۰۰ هزار بازداشتی و ده‌ها هزار مجروح خبر می‌دهند؛ آماری که با توجه به محدودیت شدید اطلاع‌رسانی و تهدید خانواده‌ها، همچنان می‌تواند افزایش یابد.

هم‌زمان با این تجمع‌ها، شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران اعلام کرد اعتصاب چهارشنبه ۲۹ بهمن در شماری از مدارس با هدف گرامیداشت یاد دانش‌آموزان و معلمان جان‌باخته برگزار می‌شود. گزارش‌ها حاکی است برخی مدارس در چند شهر تعطیل شده‌اند.

پس از انتشار ویدیویی از شعار دادن دانش‌آموزان در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی، نیروهای امنیتی صبح چهارشنبه در لاهیجان، به یک مدرسه یورش بردند. بنا بر گزارش‌های دریافتی، دانش‌آموزان ساعت‌ها در حیاط مدرسه نگه داشته شدند، گوشی‌هایشان ضبط شد و خانواده‌ها از احتمال بازداشت فرزندانشان ابراز نگرانی کرده‌اند.

چهلم کشته‌شدگان ۱۹ دی در راه است

چهارشنبه ۲۹ بهمن نیز با برگزاری مراسم متعددی به مناسبت چهلم جان‌باختگان ۱۹ دی‌ماه در شهرهای مختلف ایران آغاز شده است. گزارش‌های رسیده نشان می‌دهد با وجود فضای امنیتی و تهدیدهای گسترده، حضور مردم در چهلم جان‌باختگان نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه به فرصتی برای بازخوانی ابعاد واقعی سرکوب و یادآوری نام‌هایی بدل شده است که پیش‌تر در سکوت مانده بودند. به‌ گفته بسیاری از شرکت‌کنندگان، فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای حضور در این مراسم‌، در هماهنگی و گستردگی تجمع‌ها نقش مهمی داشته است.

مادر آیدا حیدری، دانشجوی ۲۱ ساله دانشگاه تهران در رشته پزشکی، در مراسم چهلم دخترش گفت او آرزو داشت پزشک شود تا به «دست‌های خالی» کمک کند.

آنچه روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن رخ داد، صرفا برگزاری آیین‌های سوگواری نبود؛ مجموعه‌ای از گردهمایی‌های سراسری بود که در فضایی به‌شدت امنیتی شکل گرفت و نشان داد با وجود سرکوب خونین، بازداشت‌های گسترده و فضای رعب، بخش بزرگی از جامعه همچنان خواهان یادآوری و ثبت نام جان‌باختگان است. اکنون، با ادامه مراسم‌های چهلم ۱۹ دی در روز چهارشنبه، ایران بار دیگر صحنه تقابل میان حافظه جمعی مردم و سازوکارهای سرکوب حکومتی شده است.