نسل Z ایران به پیشبرد اعتراضات کمک کرد. بهایش را با جانشان پرداختند.

جوانان ایرانی با صداهایشان، با تلفن‌هایشان و با حضور تنشان در خیابان‌ها، خواستار تغییر شدند — اما با

رکوب‌هایی مرگبار روبه‌رو گشتند که سرنوشت یک نسل را برای همیشه دگرگون کرد.

به قلم اسد علی

https://vocal.media/theSwamp/iran-s-gen-z-helped-propel-the-protests-they-paid-with-their-lives
نسلی که سکوت را نپذیرفت

در سال‌های اخیر، ایران موج‌هایی از اعتراض را تجربه کرده که با هیچ دوره‌ای پیش از این قابل مقایسه نیست. در قلب این ناآرامی‌ها، نسل Z ایستاده است — جوانانی که زیر سایه تحریم‌ها، سانسور و فشارهای اقتصادی بزرگ شدند، اما از طریق فناوری پیوندی عمیق با جهان بیرون حفظ کردند. این نسل فقط در اعتراضات شرکت نکرد؛ موتور محرک آن بود. و برای بسیاری، بهای این حضور مرگبار بود.

از دانشجویان دانشگاه تا نوجوانان دبیرستانی، نسل Z ایران به خیابان‌ها آمد تا کرامت، آزادی و آینده‌ای را مطالبه کند که احساس می‌کردند در حال از دست رفتن است. شجاعتشان توجه جهانیان را جلب کرد، اما در داخل کشور، مقاومتشان با خشونتی بی‌رحمانه پاسخ داده شد.

چرا نسل Z ایران پیشگام شد

برخلاف نسل‌هایی که با انقلاب ۱۳۵۷ یا جنگ ایران و عراق شکل گرفتند، نسل Z وابستگی عاطفی‌ای به ساختار سیاسی موجود ندارد. در عوض، آن‌ها در حالی بزرگ شدند که شکاف میان ایران و جهان هر روز عمیق‌تر می‌شد.

تورم سرسام‌آور، بیکاری، محدودیت‌های اینترنتی و فشارهای اجتماعی، حس خفگی را ایجاد کرده بود. برای بسیاری از جوانان ایرانی، امکان تحصیل، کار یا حتی بیان آزادانه خود تقریباً ناممکن به نظر می‌رسید. بنابراین اعتراض، فقط یک کنش سیاسی نبود — مسئله‌ای حیاتی و وجودی بود.

این نسل همچنین سواد دیجیتال بالایی داشت. شبکه‌های اجتماعی به آن‌ها امکان داد اعتراضات را سازمان‌دهی کنند، تخلفات را مستند سازند و اخبار را در لحظه منتشر کنند، حتی زمانی که حکومت تلاش می‌کرد اینترنت را قطع کند. صدای آن‌ها سریع‌تر از آنچه حکومت بتواند خاموشش کند، گسترش یافت.

از خیابان‌ها تا نمادهای مقاومت

با شعله‌ور شدن اعتراضات در شهرهایی چون تهران، کرج، مشهد و کرمانشاه، معترضان نسل Z به سرعت به چهره‌های شاخص صحنه تبدیل شدند. ویدیوهایی منتشر شد از نوجوانانی که شعار می‌دادند، زنان جوانی که در برابر نیروهای امنیتی ایستادگی می‌کردند و دانشجویانی که از عقب‌نشینی سر باز می‌زدند.

اما دیده‌شدن، بهایی مرگبار داشت.

نیروهای امنیتی با گلوله جنگی، بازداشت‌های گسترده و سرکوب‌های خشونت‌آمیز پاسخ دادند. بسیاری از معترضان نسل Z در جریان تظاهرات هدف گلوله قرار گرفتند، برخی در بازداشت جان باختند و عده‌ای کاملاً ناپدید شدند. خانواده‌ها اغلب تحت فشار قرار می‌گرفتند که سکوت کنند یا علت مرگ را جعل کنند.

هر جانِ از دست‌رفته، یک جوان معترض را به نمادی از شجاعت، سرپیچی و اندوه بدل کرد.

شمار فزاینده جان‌باختگان

به دلیل کنترل شدید رسانه‌ها و محدودیت دسترسی ناظران بین‌المللی، تأیید آمار دقیق دشوار است. با این حال، گروه‌های حقوق بشری برآورد می‌کنند هزاران معترض کشته شده‌اند که بخش قابل توجهی از آن‌ها نوجوانان و جوانان بوده‌اند.

گزارش‌ها تأیید می‌کنند کودکانی حتی ۱۵ ساله در میان جان‌باختگان بوده‌اند. برخی با شلیک گلوله کشته شدند، برخی بر اثر ضرب‌وشتم و شماری نیز بنا بر گزارش‌ها زیر بازجویی جان دادند. بسیاری از خانواده‌ها از برگزاری مراسم خاکسپاری مناسب محروم شدند و برخی دیگر تهدید شدند که علناً صحبت نکنند.

این مرگ‌ها زخمی عمیق بر جامعه ایران بر جای گذاشته، به‌ویژه میان جوانانی که دیدند هم‌نسلانشان فقط به خاطر مطالبه تغییر، جان خود را از دست دادند.

خانواده‌هایی که جا ماندند

پشت هر عدد، خانواده‌ای داغدار ایستاده است. پدر و مادرهایی که زمانی نگران امتحان‌ها و آینده شغلی فرزندانشان بودند، اکنون سوگوار کودکانی هستند که هرگز تصور نمی‌کردند پیش از خودشان دفن کنند. در بسیاری موارد، خانواده‌ها از سوی نهادهای امنیتی احضار و تهدید شدند که با رسانه‌ها صحبت نکنند یا مراسم عمومی برگزار نکنند.

برخی مجبور به امضای اسنادی شدند که مدعی می‌شد عزیزانشان به مرگ طبیعی جان باخته‌اند. برخی دیگر به دلیل پیگیری عدالت با آزار یا بازداشت روبه‌رو شدند.

با وجود این ترس، بسیاری از خانواده‌ها به صداهایی رسا تبدیل شده‌اند و اجازه نمی‌دهند مرگ فرزندانشان به فراموشی سپرده شود. شجاعت آن‌ها خشم عمومی را شعله‌ورتر و عزم جنبش را استوارتر کرده است.

فناوری؛ ابزار قدرت و تهدید

بزرگ‌ترین نقطه قوت نسل Z — فناوری — آن‌ها را به هدف نیز تبدیل کرد. مقامات حساب‌های شبکه‌های اجتماعی را زیر نظر گرفتند، فعالیت‌های آنلاین را ردیابی کردند و جوانانی را به خاطر انتشار محتوای اعتراضی بازداشت کردند.

با این حال، حتی با قطع اینترنت و نظارت گسترده، ویدیوها همچنان منتشر می‌شد. تصاویر دانه‌دار، شهادت‌های نجواگونه و پست‌های ناشناس باعث شد جهان آنچه را در داخل ایران می‌گذرد ببیند.

این مقاومت دیجیتال، اعتراضات محلی را به یک مسئله جهانی حقوق بشر تبدیل کرد، فشار بین‌المللی بر مقامات ایرانی را افزایش داد و موجی از محکومیت جهانی را برانگیخت.

نسلی که برای همیشه تغییر کرد

نسل Z ایران به شکلی با فقدان شکل گرفته که هیچ نسلی نباید تجربه کند. بسیاری دوستان، هم‌کلاسی‌ها و خواهران و برادران خود را از دست داده‌اند. برخی دیگر اکنون با آسیب‌های روحی، ترس یا تبعید زندگی می‌کنند.

اما با وجود سرکوب، تأثیر آن‌ها انکارناپذیر است. آن‌ها ساختارهای قدرت دیرپا را به چالش کشیدند و روایت را تغییر دادند — از جوانان منفعل به کنشگران فعال تغییر.

حتی اگر اعتراضات زیر فشار فروکش کند، ایده‌هایی که آن را به حرکت درآوردند زنده‌اند. فداکاری‌های نسل Z بذرهایی کاشته که به آسانی پاک نخواهند شد.

میراث فداکاری آن‌ها

نسل Z ایران شاید با جان خود هزینه داده باشد، اما پیامشان بسیار فراتر از خیابان‌هایی که در آن جان باختند طنین‌انداز شده است. شجاعت آن‌ها بهای سکوت را آشکار کرد و به جهان یادآوری کرد که جنبش‌های جوانان، حتی در برابر موانع عظیم، نیرویی عظیم دارند.

تاریخ اغلب چنین نسل‌هایی را نه به خاطر آنچه از دست دادند، بلکه به خاطر آنچه جرئت مطالبه‌اش را داشتند به یاد می‌سپارد. و در ایران، نسل Z از همین حالا نام خود را در آن تاریخ ثبت کرده است.

درباره نویسنده:

اسد علی، وبلاگ‌نویسی پرشور با ۳ سال تجربه در تولید محتوای جذاب و اطلاع‌رسان در حوزه‌های گوناگون است.