ﭘﻞ ﻣﺘﯿﮏ

1957

ﻣﺎرﮐﺴﯿﺴﻢ و آﺧﺮﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري

ﻣﻨﺒﻊ : وﺳﺘﺮن ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺖ ، ﺑﻮﺳﺘﻮن، اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه، ﻣﺎرس-آورﯾﻞ 1957؛

روﻧﻮﯾﺴﯽ : ﺗﻮﺳﻂ آدام ﺑﯿﻮك.

 

ﺑﺮﮔﺮدان ﺑﻪ ﻓﺎرﺳﯽ:آﻟﺘﺮﻧﺎﺗﯿﻮ

ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻣﻌﺎﺻﺮ . ﻧﻮﺷﺘﻪي ﺟﺎن اﺳﺘﺮاﭼﯽ، اﻧﺘﺸﺎرات رﻧﺪوم ﻫﺎوس، ﻧﯿﻮﯾﻮرك، 1956 )ﺻﻔﺤﺎت 374؛ 5 دﻻر.(

اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻧﻤﺎﯾﺎﻧﮕﺮ دوﻣﯿﻦ ﺗﻼش ﻋﻤﺪه ﺟﺎن اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﺮاي درك ﺟﺎﻣﻌﻪاي ﮐﻪ در آن زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺗﺸﺨﯿﺺ روﻧﺪ ﮐﻠﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ آن اﺳﺖ. اوﻟﯿﻦ ﺗﻼش - ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﯽ دوم اﻧﺠﺎم ﺷﺪ - او را ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً ﺑﻪ ﺑﻠﺸﻮﯾﺴﻢ رﺳﺎﻧﺪ. اﯾﻦ ﺗﻼش دوم، ﺗﻮﺟﯿﻬﯽ ﺑﺮاي ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎي ﺣﺰب ﮐﺎرﮔﺮ ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ اﺳﺖ.

اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺧﻮد را در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺟﺪﯾﺪي از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﯽﺑﯿﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻧﺤﺼﺎرﮔﺮاﯾﯽ، ﺗﺮاﺳﺖزداﯾﯽ، ﺗﻤﺮﮐﺰﮔﺮاﯾﯽ، دﺧﺎﻟﺖﻫﺎي دوﻟﺘﯽ و ﺟﺪاﯾﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ از ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﺷﻮد. اﯾﻦ دﮔﺮدﯾﺴﯽ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﺎ ﻣﯿﺰان ﻣﺸﺨﺼﯽ از ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ و ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻟﺴﻪﻓﺮ اﻋﺘﺒﺎر ﺧﻮد را از دﺳﺖ دادهاﻧﺪ. اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﻪ ﺟﺎي اﻧﺘﺨﺎب ﯾﮑﯽ از ﻧﺎمﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ وﺿﻌﯿﺖ ﺟﺪﯾﺪ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺧﻮردهاﻧﺪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري اﻧﺤﺼﺎري، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري دوﻟﺘﯽ، دوﻟﺖ رﻓﺎه و ﻏﯿﺮه، آن را ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ »آﺧﺮﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري« ﻣﯽﻧﺎﻣﺪ.

اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ اﺳﺘﺮاﭼﯽ، ﻧﻈﺮﯾﻪ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻣﺎرﮐﺲ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﺤﻮل ﺑﻬﺘﺮ از »دﯾﺪﮔﺎه رﻗﺎﺑﺖ ﮐﺎﻣﻞ« ﺑﻮرژواﯾﯽ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد، اﻣﺎ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ او، اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻧﯿﺰ از ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻣﻨﺤﺮف ﻣﯽﺷﻮد. ﻣﺎرﮐﺲ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﯾﮏ ﺧﻄﺎي اوﻟﯿﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮرد. و اﮔﺮﭼﻪ، در ﻣﻮرد ﺳﻄﻮح ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻗﯿﻤﺖ، »در روﻧﺪﻫﺎي ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﮔﺴﺘﺮده و ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت، ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر ارﺗﺒﺎط اﺳﺎﺳﯽ ﺧﻮد را ﺑﺎ واﻗﻌﯿﺖ ﺣﻔﻆ ﻣﯽﮐﻨﺪ«، اﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ اﻋﺘﺮاﺿﺎت واﻗﻌﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﻣﻄﺮح ﺷﻮد.

ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر

اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻫﺸﺪار ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻔﺮ-ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان واﺣﺪ ارزش، »ﻣﺎ ﻫﯿﭻ راﻫﯽ ﺑﺮاي ﺑﯿﺎن ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﺑﻬﺮهوري ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر ﻧﺨﻮاﻫﯿﻢ داﺷﺖ«. زﯾﺮا در آن ﺻﻮرت، ﺑﻪ وﺿﻮح ﻏﯿﺮﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﮐﺸﻮري »ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪﺗﺮ ﺷﻮد، ﻣﮕﺮ ﺑﺎ ﮐﺎر ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺳﺎﮐﻨﺎﻧﺶ ﯾﺎ ﺑﺎ ﺳﺎﻋﺎت ﮐﺎر ﻃﻮﻻﻧﯽﺗﺮ. اﻣﺎ اﯾﻦ ﺧﻼف ﺗﺠﺮﺑﻪ اﺳﺖ. اﻣﺎ اﯾﻦ ﺧﻼف ﺗﺠﺮﺑﻪ اﺳﺖ. در ﻃﻮل 100 ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﺑﺴﯿﺎري از ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﺴﯿﺎر ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪﺗﺮ ﺷﺪهاﻧﺪ و اﮔﺮﭼﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺟﻤﻌﯿﺖ آﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﮐﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪي اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﺳﺎﻋﺎت ﮐﺎر آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﺪت ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ«. ﮔﺬﺷﺘﻪ از اﯾﻦ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آن، ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر ﻧﺎدرﺳﺖ اﺳﺖ زﯾﺮا ﺷﺎﻣﻞ »ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻣﻌﯿﺸﺖ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ« اﺳﺖ.

آﻧﭽﻪ اﯾﻦ اﯾﺮادات ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ، ﻋﺪم درك ﻣﻌﻨﺎي ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر در ﻧﻈﺎم ﻧﻈﺮي ﻣﺎرﮐﺲ اﺳﺖ. آﻧﻬﺎ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﺧﻮد اﺳﺘﺮاﭼﯽ در

ﻣﻮرد اﻋﺘﺒﺎر آن در درازﻣﺪت در ﺗﻀﺎد ﻫﺴﺘﻨﺪ، زﯾﺮا ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺳﻄﺢ ﻗﯿﻤﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺮهوري اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ زﻣﺎن ﮐﺎر اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻣﯽﺷﻮد. در واﻗﻊ، ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر، ﺗﻤﺎم ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدي را ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺮهوري ﮐﺎر از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﻪﮐﺎرﮔﯿﺮي ﺗﮑﻨﯿﮏﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ و رﺷﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، ﯾﻌﻨﯽ اﺑﺰار ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ. اﻣﺎ ﺑﻬﺮهوري ﮐﺎر ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﯾﮏ ﺳﺎﻋﺖ ﮐﺎر، ﯾﮏ ﺳﺎﻋﺖ ﮐﺎر ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ و ﮐﻞ ﮐﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، در ﻫﺮ دوره زﻣﺎﻧﯽ، ﻣﻘﺪار ﻣﺸﺨﺼﯽ از ﻣﺤﺼﻮﻻت را ﺑﺮاي ﺗﻮزﯾﻊ ﺑﯿﻦ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و ﮐﺎر و اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ.

ﺑﺮاي درك ﺗﺄﺛﯿﺮ رﺷﺪ ﺑﻬﺮهوري ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر ﺑﺮ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺣﺎﮐﻢ، ﻣﺪل ﻣﺎرﮐﺲ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، آﻧﻄﻮر ﮐﻪ در ﮐﺘﺎب ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ، ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر و ﺑﺮﺧﯽ ﻓﺮﺿﯿﺎت ﺳﺎدهﮐﻨﻨﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﻣﻌﺎدل ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯽ در واﻗﻌﯿﺖ ﻧﺪارﻧﺪ. ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، رﻗﺎﺑﺖ ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؛ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﺎ ارزش ﺧﻮد ﻣﺒﺎدﻟﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، ﺣﺘﯽ اﮔﺮ ﺑﺎﯾﺪ از ﻗﯿﻤﺖﻫﺎ ﻣﻨﺤﺮف ﺷﻮﻧﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮاي ﮐﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﻫﻤﻪ ﻗﯿﻤﺖﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ارزشﻫﺎ ﺑﺮاﺑﺮﻧﺪ، اﻣﺎ »ﮐﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ« ﯾﮏ ﺳﺎﺧﺘﺎر ذﻫﻨﯽ اﺳﺖ و ﻧﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري واﻗﻌﺎً ﻣﻮﺟﻮد. ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻧﺘﺰاﻋﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺮﻧﺦﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮاي درك ﺗﺤﻮﻻت واﻗﻌﯽ اراﺋﻪ دﻫﺪ؛ اﻣﺎ ادﻋﺎي ﻫﻮﯾﺖ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ را ﻧﺪارد.

»ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻠﯽ«

ﻗﺼﺪ ﻣﺎرﮐﺲ اﯾﻦ ﻧﺒﻮد ﮐﻪ اﻓﺰاﯾﺶ واﻗﻌﯽ ﺑﻬﺮهوري ﻓﺮدي ﯾﺎ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را ﮐﻪ در رﺷﺪ »ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻠﯽ« آﺷﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد، اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﮐﻨﺪ. اﮔﺮ او ﭼﻨﯿﻦ ﻗﺼﺪي داﺷﺖ، ﮐﺎري از دﺳﺘﺶ ﺑﺮﻧﻤﯽآﻣﺪ، زﯾﺮا دادهﻫﺎي ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻻزم وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ، ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، »روشﻫﺎي آﻣﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻌﺎﺻﺮ«، ﮐﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ روي آورد، ﭼﯿﺰي اراﺋﻪ ﻧﻤﯽدﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﺆاﻻت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎرﮐﺲ ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ. اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ »ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻠﯽ« از ﻧﻈﺮ ﭘﻮﻟﯽ و ﺗﻮزﯾﻊ آن ﺑﯿﻦ ﻃﺒﻘﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻫﺪاف ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻧﻬﺎ، ﭼﯿﺰي در ﻣﻮرد ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺗﺤﺖ رواﺑﻂ اﺳﺘﺜﻤﺎري ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ-ﮐﺎر آﺷﮑﺎر ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ. ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻣﺤﺪود و ﻣﺒﻬﻢ دادهﻫﺎي آﻣﺎري ﻣﻮﺟﻮد، ﺗﻨﻬﺎ ﺧﻮد را ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ. و اﮔﺮﭼﻪ ﯾﮏ ﻣﺎرﮐﺴﯿﺴﺖ ﺑﻪ ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺠﺮﺑﯽ اﻋﺘﺮاض ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ و ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎي ﻣﻠﻤﻮس را ﺑﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎي اﻧﺘﺰاﻋﯽ ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ، اﻣﺎ در ﻣﻮرد اﮐﺜﺮ ﻣﺸﮑﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﺎﯾﺪ در اﻧﺘﻈﺎر ﺷﺮاﯾﻂ ﻏﯿﺮﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در آن ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺗﻮزﯾﻊ ﺑﻪ ﺟﺎي اﻧﮕﯿﺰه ﺑﺖواراﻧﻪ ﺑﺮاي اﻧﺒﺎﺷﺖ، آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ.

اﮔﺮﭼﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري، ﺗﻮﻟﯿﺪ ارزش اﺿﺎﻓﯽ، ﯾﻌﻨﯽ ﺳﻮد اﺳﺖ و اﯾﻦ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻗﺪرت اﻧﺤﺼﺎر ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداراﻧﻪ ﯾﺎ دوﻟﺘﯽ اﺑﺰار ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺤﺼﻮل اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ - ﮐﻪ در ﺗﺌﻮري ﻓﺮض ﻣﯽﺷﻮد ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎﻧﻮن ارزش ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد - در واﻗﻊ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺑﺎزﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر و ﻣﺒﺎرزه ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد. اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﺪ اﻣﺎ از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺳﺘﺪﻻﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﺎرﮐﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﺪ - ﮐﺎﻣﻼً ﻏﺎﻓﻞ از اﯾﻨﮑﻪ در اﯾﻦ ﻣﻮرد او و ﻣﺎرﮐﺲ ﮐﺎﻣﻼً ﺑﺎ ﻫﻢ ﺗﻮاﻓﻖ دارﻧﺪ. ﻣﺎرﮐﺲ »ﻗﺎﻧﻮن آﻫﻨﯿﻦ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ« را آﻧﻄﻮر ﮐﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ ادﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﻧﺪارد. او ﺑﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ »ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ« اﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻨﺪ، ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﻮد. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﺎرﮐﺲ، درآﻣﺪ واﻗﻌﯽ ﮐﺎرﮔﺮان ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺮهوري اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ؛ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ و ﺳﻮد ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻫﻤﺰﻣﺎن اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﻨﺪ، ﯾﺎ ﯾﮑﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ از دﯾﮕﺮي، ﯾﺎ ﯾﮑﯽ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ دﯾﮕﺮي. ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﭼﺎرﭼﻮب رواﺑﻂ ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد.

»اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ«

اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﯿﻦ اﻗﺪاﻣﺎﺗﯽ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ دارﻧﺪ. ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل، ﻫﺮﭼﻪ ﺳﻬﻢ ﮐﻤﺘﺮي از ﮐﻞ ﻣﺤﺼﻮل اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﺮان ﺑﺮﺳﺪ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺮﯾﻊﺗﺮ )اﻣﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺪ( اﻧﺒﺎﺷﺖ ﮐﻨﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت ﺑﯿﺸﺘﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﺤﺼﻮل اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ. ﺗﺤﻠﯿﻞ ارزش ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاري ﺳﺮﯾﻊﺗﺮ در وﺳﺎﯾﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﺧﻮدي ﺧﻮد ﮔﺮاﯾﺸﯽ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺮخ ﺳﻮد، ﺑﺮ اﺳﺎس ﮐﻞ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎ، دارد. اﻣﺎ اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺮهوري ﮐﺎر و ﮔﺴﺘﺮش ﺷﯿﻮه ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺟﺒﺮان ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد، ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﻟﺰاﻣﺎت ﺳﻮد ﺑﺮاي اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻣﺪاوم ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در ﯾﮏ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﺸﺨﺺ از ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﺳﺘﺜﻤﺎر ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ زﯾﺎد ﻣﯽﺷﻮد، ﮔﺴﺘﺮش ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﻪ "اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ" ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽﺷﻮد، ﮐﻪ در آن ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﯽﻓﺎﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻨﺎﻗﻀﯽ، »اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ« را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺎ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺑﯿﻦ ﺑﺮد، زﯾﺮا اﯾﻦ »اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ« ﺗﻨﻬﺎ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﻌﯿﻦ از اﺳﺘﺜﻤﺎر اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﯿﺖ اﺧﯿﺮ، »اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ« دﯾﮕﺮ ﻣﺼﺪاق ﻧﺎم ﺧﻮد را ﻧﺪارد. دورهﻫﺎي »اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ« در ﺑﺤﺮانﻫﺎ و رﮐﻮدﻫﺎ - ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ در آﻧﻬﺎ ﮔﺴﺘﺮش ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﯽﻓﺎﯾﺪه ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ - ﺑﯿﺎن ﻋﯿﻨﯽ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. رﮐﻮدﻫﺎ ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺎﻫﺶ ارزش ﭘﻮل، ﺗﺨﺮﯾﺐ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، ﺷﺮاﯾﻂ را ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﻮدآور ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﺎزﯾﺎﺑﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و از اﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻣﻮﻗﺖ ﺧﻮد را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.

»ﮐﻤﺒﻮد ﻣﺼﺮف«

اﮔﺮﭼﻪ اﯾﻨﺠﺎ ﺟﺎي ﺑﺎزﮔﻮﯾﯽ ﻧﻈﺮﯾﻪ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻣﺎرﮐﺲ ﯾﺎ رﺑﻂ دادن ﻣﻌﻨﺎي اﻣﮑﺎﻧﺎت و ﻣﺤﺪودﯾﺖﻫﺎي ﻧﻈﺮﯾﻪ ارزش ﮐﺎر ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﺮ آن ﻣﺒﺘﻨﯽ اﺳﺖ، ﻧﯿﺴﺖ، اﻣﺎ ﺣﺘﯽ ﻫﻤﯿﻦ اﻧﺪك ﻣﻄﺎﻟﺒﯽ ﮐﻪ در اﯾﻨﺠﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﮐﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﻫﯿﭻﮐﺪام را درك ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ. او ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﺤﺮان ﻣﺎرﮐﺲ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻈﺮﯾﻪ »ﮐﻤﺒﻮد ﻣﺼﺮف« ﻣﺸﺘﻖ ﺷﺪه از »ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻣﻌﯿﺸﺖ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ« ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﻣﺎ ﻣﺎرﮐﺲ »ﮐﻤﺒﻮد ﻣﺼﺮف« ﻧﺒﻮد، و اﮔﺮﭼﻪ »اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ« ﺑﺎ ﻏﻠﺒﻪ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح »ﻣﺸﮑﻞ ﺗﺤﻘﻖ«، ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در ﺗﺒﺪﯾﻞ ارزش اﺿﺎﻓﯽ ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ اﺿﺎﻓﯽ و ﺑﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، »ﮐﻤﺒﻮد ﻣﺼﺮف« از ﻧﻈﺮ ﻣﺎرﮐﺲ، ﺑﺎ ﮐﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري، ﭼﻪ در رﮐﻮد و ﭼﻪ در روﻧﻖ، ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ. اﮔﺮﭼﻪ »اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ« ﺷﺎﻣﻞ اﺷﺒﺎع ﺑﺎزارﻫﺎي ﮐﺎﻻ ﻣﯽﺷﻮد، رﮐﻮدﻫﺎ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﺪرت ﻣﺼﺮف ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ آن ﭘﺎﯾﺎن ﻧﻤﯽﯾﺎﺑﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﺮخ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ اﺧﺘﻼف ﺑﯿﻦ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻣﺼﺮف را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽدﻫﺪ - ﻫﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ - ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽﯾﺎﺑﻨﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، اﺳﺘﺮاﭼﯽ دﻗﯿﻘﺎً ﻫﻤﯿﻦ اﺧﺘﻼف را، ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺮاي اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن و اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه، اﻧﮑﺎر ﻣﯽﮐﻨﺪ. او ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﺗﻀﺎد ﻓﺰاﯾﻨﺪه ﺑﯿﻦ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻣﺼﺮف ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ ﮐﻪ ﻣﺎرﮐﺲ آن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﻼﮐﺖ ﻓﺰاﯾﻨﺪه ﭘﺮوﻟﺘﺎرﯾﺎ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽﮐﺮد، رخ ﻧﺪاده اﺳﺖ. ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺷﺮاﯾﻂ زﻧﺪﮔﯽ ﺑﻬﺒﻮد ﯾﺎﻓﺘﻪ

اﺳﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺳﻬﻢ ﮐﺎرﮔﺮان از ﮐﻞ ﻣﺤﺼﻮل اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدي ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪه و ﺣﺘﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ اﺧﯿﺮ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺷﻮاﻫﺪ آﻣﺎري اراﺋﻪ ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻧﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻄﻠﻖ و ﻧﻪ ﻧﺴﺒﯽ در ﻓﻼﮐﺖ ﺑﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻫﻤﺮاه ﻧﺒﻮده اﺳﺖ.

ﺑﺪون ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ اﺑﻬﺎﻣﺎت و ﺗﺮﻓﻨﺪﻫﺎي ﺷﻮاﻫﺪ آﻣﺎري، ﻣﯽﺗﻮان آزاداﻧﻪ اذﻋﺎن ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﻓﻘﺮ ﻓﺰاﯾﻨﺪهاي در ﻃﺒﻘﺎت ﮐﺎرﮔﺮ در ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﺴﯿﺎر ﺗﻮﺳﻌﻪﯾﺎﻓﺘﻪ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﻓﻼﮐﺖﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺎرﮔﺮان ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﻫﻨﻮز ﻫﻢ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، و از ﻣﯿﺎن ﻫﺮ دوران ﻓﻼﮐﺖﺑﺎري ﮐﻪ ﮐﻞ ﻃﺒﻘﺎت ﮐﺎرﮔﺮ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧﺪ و دوﺑﺎره ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮔﺬاﺷﺖ، ﭘﯿﺸﮕﻮﯾﯽ ﻓﻘﺮ ﻓﺰاﯾﻨﺪه اﻗﺘﺼﺎدي ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﺤﻘﻖ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ.

ﻣﺨﻤﺼﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ

ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻧﺘﺰاﻋﯽ ﻣﺎرﮐﺲ از ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، رﺷﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ را ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر ﻣﯽﭘﺬﯾﺮد؛ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﮐﺎرﮔﺮان ﻫﺮﮔﺰ ﺑﯿﺶ از ﻣﻌﺎدل ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺑﺎزﺗﻮﻟﯿﺪ ﺧﻮد درﯾﺎﻓﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ ﻃﺮح اﻧﺘﺰاﻋﯽ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﻓﻼﮐﺖ ﻓﺰاﯾﻨﺪه ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ ﻧﯿﺴﺖ. وﻗﺘﯽ ﻣﺎرﮐﺲ از ﻓﻼﮐﺖ ﻓﺰاﯾﻨﺪه ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺑﺎ دﻧﯿﺎي واﻗﻌﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، ﺑﺎ ﺑﺎزار و رﻗﺎﺑﺖ اﻣﭙﺮﯾﺎﻟﯿﺴﺘﯽ، ﺑﺎ رﮐﻮد، ﺑﺤﺮان، رﮐﻮد و ﺑﯿﮑﺎري ﮔﺴﺘﺮده؛ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﺑﺎ ﺗﻤﺎم ﻓﻼﮐﺖﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، ﺳﺮوﮐﺎر دارد. او ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ را ﮐﻪ در وﻫﻠﻪ اول او را ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺳﻮق داد، ﺗﻮﺻﯿﻒ و ﺑﻪ آﯾﻨﺪه ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ .

ﻣﺎرﮐﺲ ﺣﺘﯽ از دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎي »ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از ارزش«، از ﮐﺎر ﺑﺮدهوار در ﺷﺮاﯾﻂ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري، از ﺗﺤﻘﯿﺮ ﮐﺎرﮔﺮ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ، و ﻏﯿﺮاﻧﺴﺎﻧﯽ ﮐﺮدن ﺗﻤﺎم رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﺣﺘﻤﺎل دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎي »ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از ارزش« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎي »ﺑﺎﻻﺗﺮ از ارزش« اﺳﺖ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﯿﻦ ﮐﺎرﮔﺮان ﺑﺎ دﺳﺘﻤﺰد ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺪ و ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻮب، ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﻗﺒﻼً ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ ﮐﺎرﮔﺮان ﺑﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ. ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي در ﻣﺎرﮐﺲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﮐﻪ ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎرﮔﺮان در ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻣﻐﺎﯾﺮت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺮاي آن ﻣﺒﺎرزه ﮐﻨﻨﺪ و در ﻣﺒﺎرزه ﺧﻮد ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﺎرﮐﺲ، ﮐﺎرﮔﺮان اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﮐﺎرﻫﺎي ﺑﯿﺸﺘﺮي اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ. ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ از ﺷﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺧﻼص ﺷﻮﻧﺪ.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ ﮐﻪ در ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري، ﮐﺎرﮔﺮان ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﻓﻘﺮ ﺧﻮد ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﮐﻨﻨﺪ و ﺣﺘﯽ در ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﻮد ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪﻧﺪ - ﭼﻪ ﺑﻪ ﻟﻄﻒ ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﺎص، ﺑﻬﺮهوري اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎﻻ، اﺳﺘﺜﻤﺎر ﺧﺎرﺟﯽ ﯾﺎ اﻗﺪاﻣﺎت ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺧﻮدﺷﺎن - ﺗﻀﻤﯿﻨﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﻫﻤﯿﺸﻪ و در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ اﯾﻦ ﮐﺎر را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ. ﻣﺎرﮐﺲ، ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل، ﭼﻨﯿﻦ ﻓﮑﺮ ﻧﻤﯽﮐﺮد و اﺣﺘﻤﺎل اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪﺑﺨﺘﯽ ﺑﺮاي او واﻗﻌﯽﺗﺮ از ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺪاوم ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎرﮔﺮان و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ آﻫﺴﺘﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﻪ اﺷﮑﺎل ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺗﻮزﯾﻊ ﺑﻮد. زﯾﺮا اﯾﻦ اﻣﺮ ﮐﺎﻣﻼً واﺿﺢ اﺳﺖ - ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺪاوم ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎرﮔﺮان و اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺪاوم ﺳﻬﻢ آﻧﻬﺎ از ﻣﺤﺼﻮل اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺎﻧﻊ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﯽﺷﻮد، ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﺑﺖواراﻧﻪ اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ را از ﺑﯿﻦ ﻣﯽﺑﺮد.

ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎرﮔﺮان ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ »ﺑﻬﺒﻮد« ﯾﺎﺑﺪ

در ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﭼﻪ اﺗﻔﺎﻗﯽ اﻓﺘﺎده اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽﻫﺎي ﺑﺪﺑﯿﻨﺎﻧﻪ ﻣﺎرﮐﺲ را در ﻣﻮرد ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ رد ﻣﯽﮐﻨﺪ؟ ﺗﺎ ﺳﺎل 1939، ﻃﺒﻖ ارﻗﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮده اﺳﺖ، ﺳﻄﺢ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﺎرﮔﺮان ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎﯾﯽ »ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﻫﻤﮕﺎم ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﻞ درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ، و ﺳﻬﻢ آﻧﻬﺎ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ«. اﯾﻦ ﺑﺪان ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﻪ »ﺣﺪود 10٪ از ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺣﺪود ﻧﯿﻤﯽ از درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ و 90٪ دﯾﮕﺮ ﻧﯿﻤﯽ دﯾﮕﺮ از درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ را

درﯾﺎﻓﺖ ﮐﺮدهاﻧﺪ«. از آن زﻣﺎن ﺗﺎﮐﻨﻮن، »ﺑﺎزﺗﻮزﯾﻊ« ﺟﺰﺋﯽ درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ رخ داده اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻓﻘﻂ ﻣﻮﻗﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﮐﺎرﮔﺮان ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ و اﻓﺰاﯾﺶ دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﺧﻮد ﻣﺒﺎرزه ﮐﻨﻨﺪ. ﺷﻮاﻫﺪ آﻣﺎري ﺧﻮد ﻫﯿﭻ ﻣﺪرك واﻗﻌﯽ ﺑﺮاي اﯾﻦ اﻇﻬﺎرات اراﺋﻪ ﻧﻤﯽدﻫﺪ، زﯾﺮا ﻣﻘﺪاري از ﺳﻮد )ﺑﻪ ﻧﺎم ﺣﻘﻮق( را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دﺳﺘﻤﺰد در ﻧﻈﺮ ﻣﯽﮔﯿﺮد، ﺳﻮد ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﺸﺪه، از ﺟﻤﻠﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﯽ در ﺻﻮرﺗﺤﺴﺎب دﺳﺘﻤﺰد و ﻏﯿﺮه را ﻧﺎدﯾﺪه ﻣﯽﮔﯿﺮد. اﺷﺎره ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ »ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺠﺪد« ﺑﺎ ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﯽ دوم آﻏﺎز ﺷﺪ و از آن زﻣﺎن ﺗﺎﮐﻨﻮن، ﻋﻠﯿﺮﻏﻢ ﺷﺮاﯾﻂ اﺷﺘﻐﺎل ﮐﺎﻣﻞ و رﺷﺪ ﻻﯾﻪﻫﺎي ﻣﺰدﺑﮕﯿﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﮐﻪ ﻧﺎﺷﯽ از ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و ﺷﺮﮐﺖﻫﺎي ﺑﺰرگ ﺑﻮد، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ دﺷﻮاريﻫﺎي ﻓﺮاوان ﺣﻔﻆ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع در اﯾﻨﺠﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺎ ﻧﯿﺴﺖ؛ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﮐﻪ »ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺠﺪد« از ﻧﻈﺮ ﭘﻮﻟﯽ ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ واﻗﻌﯽ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي زﻧﺪﮔﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺟﻨﮓ و ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺲ از ﺟﻨﮓ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﻤﺒﻮدﻫﺎ، ﺟﯿﺮهﺑﻨﺪي، ﭘﺲاﻧﺪازﻫﺎي اﺟﺒﺎري و ﻏﯿﺮه ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﺷﻮد، ﻫﻤﺮاه ﺑﻮد. زﯾﺮا ﺣﺘﯽ اﮔﺮ ﺷﻮاﻫﺪ آﻣﺎري ﺻﺤﯿﺢ ﺑﻮد، ﺗﻨﻬﺎ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﯽداد اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ در دوران روﻧﻖ، ﻫﯿﭻ ﻓﻘﺮي در ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎرﮔﺮ ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﻧﺮخ اﺳﺘﺜﻤﺎر ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻫﻤﺰﻣﺎن اﻧﺒﺎﺷﺖ ﮐﻨﺪ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي زﻧﺪﮔﯽ ﮐﺎرﮔﺮان را ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﺪ، ﯾﺎ از ﺑﺪﺗﺮ ﺷﺪن آﻧﻬﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﮐﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ، در ﺳﺎلﻫﺎي ﻃﻮﻻﻧﯽ رﮐﻮد، اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه ﺑﺪﯾﻬﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ درﺳﺖ ﻧﺒﻮد.

»اﻧﻘﻼب ﮐﯿﻨﺰي«

رﮐﻮدﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺨﺶﻫﺎي وﺳﯿﻊﺗﺮي از ﺟﻬﺎن را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﻨﺪ، ﺑﯿﮑﺎري را اﻓﺰاﯾﺶ و ﻃﻮﻻﻧﯽﺗﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﺎاﻣﯿﺪي و ﻧﺎرﺿﺎﯾﺘﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ را اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، آﺧﺮﯾﻦ رﮐﻮد ﺑﺰرگ ﮐﻪ دﺧﺎﻟﺖﻫﺎي دوﻟﺖ را ﺑﺮاﻧﮕﯿﺨﺖ، اﯾﻦ اﯾﺪه را اﯾﺠﺎد ﮐﺮد ﮐﻪ رﮐﻮدﻫﺎ ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺎ ﺗﺒﺪﯾﻞ »اﻗﺪاﻣﺎت اﺿﻄﺮاري« دوﻟﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎي داﺋﻤﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺸﮕﯿﺮي ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﯾﻦ اﯾﺪه ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري دوﻟﺘﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ ﻧﻮﻋﯽ ﺛﺒﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺷﺪ.

در اﻗﺘﺼﺎد، اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح »اﻧﻘﻼب ﮐﯿﻨﺰي« ﺷﺪ ﮐﻪ ﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎي آن ﺑﺮاي ﺗﻮﺟﯿﻪ دﺳﺘﮑﺎري ﻣﺪاوم دوﻟﺖ در اﻗﺘﺼﺎد ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ. اﺳﺘﺮاﭼﯽ، ﻣﻌﺎون وزﯾﺮ اﻣﻮر ﻫﻮاﯾﯽ، وزﯾﺮ ﻏﺬا، وزﯾﺮ ﺟﻨﮓ در دوﻟﺖ ﮐﺎرﮔﺮي، ﻟﺰوﻣﺎً ﭘﯿﺮو »اﻧﻘﻼب ﮐﯿﻨﺰي« و - در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ از ﺳﻤﺖ ﺧﻮد ﺑﺮﮐﻨﺎر ﺷﺪه ﺑﻮد - از »ﺟﻨﺎح ﭼﭗ« رادﯾﮑﺎل آن اﺳﺖ.

ﮐﻞ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﮐﯿﻨﺰي ﺑﻪ اﯾﻦ ادﻋﺎ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﯽﺷﺪ ﮐﻪ ﮐﻨﺘﺮل ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﺑﯿﮑﺎري در ﻣﻘﯿﺎس ﺑﺰرگ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﮐﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ادﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺎر را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ؛ اﻣﺎ از ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺴﯿﺮي ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ زﯾﺮا ﻧﯿﺎزﻫﺎي »ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت« ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮآورده ﺷﺪن ﻫﺴﺘﻨﺪ. در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﮐﯿﻨﺰ ﺑﺮ ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎي دوﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﯽﮔﺬارﻧﺪ، ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ، اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺳﻄﺢ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ »ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﮏ« ﺑﺮاي رﻓﺎه ﻋﻤﻮﻣﯽ را ﺑﺮآورده ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﻣﺎ اﯾﻦ رﻓﺎه ﭼﯿﺰي ﺑﺮاي آﯾﻨﺪه اﺳﺖ. اﮔﺮﭼﻪ او اذﻋﺎن ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ »ﻫﺮﭼﻪ ﻧﺮخ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، اﺳﺘﺎﻧﺪارد زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ اﺳﺖ«، اﻣﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﮔﺬار از اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺑﻪ اﻧﺒﺎﺷﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، »ﻣﺘﻘﺎﻋﺪ ﮐﺮدن رأيدﻫﻨﺪﮔﺎن ﻣﺪرن ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻧﺮخ ﺑﺎﻻي اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت آﻧﻬﺎﺳﺖ، دﺷﻮار ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد«، زﯾﺮا »ﺣﺘﯽ ﺳﺎدهﺗﺮﯾﻦ دﻫﻘﺎن ﻧﯿﺰ ﺿﺮورت ﮐﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻦ ذرت ﺑﺬري را ﻣﯽداﻧﺪ«.

اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﻃﺮﻓﺪار ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮيﻫﺎي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري اﺳﺖ

ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، »ﺳﺎدهﺗﺮﯾﻦ دﻫﻘﺎن« دﻏﺪﻏﻪ »درازﻣﺪت« را ﻧﺪارد، ﺑﻠﮑﻪ دﻏﺪﻏﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﻌﺪي را دارد. »رأيدﻫﻨﺪﮔﺎن ﻣﺪرن« ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ دﻏﺪﻏﻪ »درازﻣﺪت« را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، اﻣﺎ اﯾﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ دﻟﯿﻞ دﯾﮕﺮ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم اﻗﺪاﻣﺎت ﻓﻮري را ﺑﺮاي ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ آن اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ، ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﻮد در اﯾﻨﺠﺎ و اﮐﻨﻮن و اﻧﺠﺎم ﻣﺪاوم آن ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﺠﺎد ﯾﮏ »درازﻣﺪت« ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮيﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﮐﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﯿﺶﺷﺮط اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻣﺘﺮﻗﯽ از آﻧﻬﺎ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ، اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﯿﺶ از ﭘﯿﺶ اﻫﻤﯿﺖ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﮔﺮﭼﻪ او ﻣﺨﺎﻟﻒ درآﻣﺪﻫﺎي »ﺑﯽﺣﺎﺻﻞ« ﺳﻬﺎﻣﺪاران »ﺑﯽﻋﻤﻠﮑﺮد« اﺳﺖ، اﻣﺎ از ﺗﻤﺎم ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮيﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺮدم را ﺑﻪ رﻗﺎﺑﺖ ﺑﺮاي ﻋﻤﻠﮑﺮدﻫﺎي ﭘﺮدرآﻣﺪ ﺳﻮق ﻣﯽدﻫﺪ، ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﻋﻤﻠﮑﺮدﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ او ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﻋﻤﻠﮑﺮدﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻮﻟﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ.

اﮔﺮﭼﻪ ﻧﺮخ ﺑﺎﻻي اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻣﻌﺎدل ﺳﻄﺢ ﭘﺎﯾﯿﻦ زﻧﺪﮔﯽ اﺳﺖ، اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﺑﺎ اﻓﺘﺨﺎر ﺑﻪ اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ »ﻧﺮخ اﻧﺒﺎﺷﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻏﺮﯾﺰي ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﮐﺎرﮔﺮي ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ در ﺳﺎلﻫﺎي 1951-1945 ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪ، ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻧﺮﺧﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ در دﻫﻪ 1930 ﺑﺮﻗﺮار ﮐﺮده ﺑﻮد، ﻧﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ«. او ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ اﮔﺮ اﯾﻦ ﺳﯿﺎﺳﺖ اداﻣﻪ ﯾﺎﺑﺪ، »در آن ﺻﻮرت ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻌﺎﺻﺮ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ، ارﮔﺎﻧﯿﺴﻤﯽ ﭘﺎﯾﺪارﺗﺮ، ﮐﻨﺘﺮلﺷﺪهﺗﺮ و ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖﺗﺮ از ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻟﺴﻪﻓﺮ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد «. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ، اﯾﻦ دﻗﯿﻘﺎً »ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﮏ« اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﺎي اﯾﻨﮑﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎﻣﯿﺖﺧﻮاﻫﯽ از ﻧﻮع روﺳﯽ ﯾﺎ ﻧﺎزي ﺑﺎﺷﺪ، »دوﻟﺖﻫﺎ را ﮐﻢ و ﺑﯿﺶ آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺗﻼش ﺑﺮاي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﺮدن ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ«.

ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ و ﺑﯿﺴﺘﻢ

ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، وﻗﺘﯽ ﺻﺤﺒﺖ از ﻧﺮخ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻣﯽﺷﻮد، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﮐﺎﻣﻼً ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻮد؛ و ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺘﻢ ﻧﯿﺰ ﯾﮏ »ارﮔﺎﻧﯿﺴﻢ« ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻧﺒﻮد. از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ در اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺧﻮد ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻮد، ﻓﻼﮐﺖﻫﺎي ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺘﻢ از ﺗﻤﺎم ﻓﻼﮐﺖﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻇﻬﻮر ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻫﻤﺮاه ﺑﻮد، ﻓﺮاﺗﺮ ﻣﯽرود. در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎي ﺛﺎﺑﺖ ﯾﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﮐﺎرﮔﺮان ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎﯾﯽ و آﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ - ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ واﻗﻌﯿﺖ دارﻧﺪ - ﻓﻼﮐﺖ ﻓﺰاﯾﻨﺪه، از ﻧﻈﺮ ﺻﺮﻓﺎً اﻗﺘﺼﺎدي، ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪهاي از ﺑﺸﺮﯾﺖ اﺳﺖ. اﮔﺮﭼﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﻮاﻫﺪي ﺑﺪون ﺷﻮاﻫﺪ آﻣﺎري ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮐﺎﻓﯽ واﺿﺢ اﺳﺖ، اﻣﺎ اﺳﺘﺮاﭼﯽ آن را ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﻣﯽﺗﻮان در ﮔﺰارشﻫﺎي ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ در ﻣﻮرد ﺷﺮاﯾﻂ و روﻧﺪﻫﺎ در ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﮐﻤﺘﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪﯾﺎﻓﺘﻪ ﮐﻪ اﮐﺜﺮﯾﺖ ﺟﻬﺎن را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﻨﺪ، ﯾﺎﻓﺖ. در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﯽﺧﯿﺎﻟﯽ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن ﻫﻮﻟﻮﮐﺎﺳﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺘﻢ، ﺑﺎ ﺳﻮدﻫﺎي ﺑﺎﻻ، ﺣﻘﻮقﻫﺎي ﻫﻨﮕﻔﺖ، درآﻣﺪﻫﺎي ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﻣﻘﯿﺎسﻫﺎي دﺳﺘﻤﺰد ﻣﺘﻐﯿﺮﺷﺎن، ﺑﺎﯾﺪ ﻣﯿﻠﯿﻮنﻫﺎ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﮐﺸﺘﻪ، ﻣﻌﻠﻮل، ﮔﺮﺳﻨﻪ، ﺷﮑﻨﺠﻪﺷﺪه و آواره »روﻧﻖ« ﺣﺎﮐﻢ را ﺳﻨﺠﯿﺪ، روﻧﻘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﭼﯿﺰي ﺟﺰ ﻏﻨﺎﯾﻢ ﺟﻨﮓ ﻗﺒﻠﯽ و آﻣﺎدهﺳﺎزي ﺑﺮاي ﺟﻨﮓ ﺑﻌﺪي اﺳﺘﻮار ﻧﯿﺴﺖ. اﮔﺮ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻓﻼﮐﺖ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻪ ﺻﺮﻓﺎً ﻗﺮاردادﻫﺎي اﺗﺤﺎدﯾﻪﻫﺎي ﮐﺎرﮔﺮي در ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ و اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه، ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ اﻧﺘﻈﺎرات ﻣﺎرﮐﺲ از ﻓﻼﮐﺖ ﻓﺰاﯾﻨﺪه درﺳﺖ از آب درآﻣﺪه اﺳﺖ.

آﯾﻨﺪه اﺳﺘﺮاﭼﯽ، ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﻧﯿﺴﺖ

اﻣﺎ ﺣﺘﯽ اﮔﺮ آﯾﻨﺪه ﺑﻪ آن روﺷﻨﯽ ﮐﻪ، ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺘﺮاﭼﯽ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎرت ﺣﺰب ﮐﺎرﮔﺮ، رأيدﻫﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﻫﻮش و »اﺟﺘﻤﺎﻋﯽﺳﺎزي ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎ« ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﺷﺪ، اﯾﻦ آﯾﻨﺪه ﻫﯿﭻ ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺑﺎ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﻧﺪارد. آﯾﻨﺪه اﺳﺘﺮاﭼﯽ ﭼﯿﺰي ﺑﯿﺶ از وﻋﺪه ﯾﮏ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري »ﻣﻮﻓﻖ« ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺪاوم »درآﻣﺪ ﻣﻠﯽ« و ﺑﻬﺒﻮد اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎي زﻧﺪﮔﯽ در »ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت« ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.

ﻫﯿﭻ ﮐﻠﻤﻪاي از اﺳﺘﺮاﭼﯽ در ﻣﻮرد رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، ﻧﻈﺎم اﺳﺘﺜﻤﺎر و اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺗﻮزﯾﻊ را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﮔﻔﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. ﻫﯿﭻ ﮐﻠﻤﻪاي در ﻣﻮرد ﺟﻬﺖﮔﯿﺮي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﻫﺪاف اﻧﺴﺎﻧﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ؛ ﺻﺮﻓﺎً اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻮﺟﻮد، ﺑﺎ ﺗﻤﺎم زواﺋﺪ، ﺿﺎﯾﻌﺎت و آﻣﺎدﮔﯽ ﺑﺮاي ﻧﺎﺑﻮدي از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺴﻠﯿﺤﺎت و ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، از ﻧﻈﺮ اﺳﺘﺮاﭼﯽ، اﯾﻦ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺳﺎزﻣﺎنﯾﺎﻓﺘﻪ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻤﻼً ﯾﮏ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺳﺎزﻣﺎنﯾﺎﻓﺘﻪ ﻣﻠﯽ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﺮان »ﺳﻬﻤﯽ در ﮐﺸﻮر« ﻣﯽدﻫﺪ، ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺮاﻣﯽ داﺷﺘﻪ ﺷﻮد و ﺑﺮاي آن ﺑﺠﻨﮕﻨﺪ. اﯾﻦ اﻣﺮ آﮔﺎﻫﯽ ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ آﻧﻬﺎ را از ﺑﯿﻦ ﻣﯽﺑﺮد ﯾﺎ ﻣﺎﻧﻊ آن ﻣﯽﺷﻮد، آﮔﺎﻫﯽاي ﮐﻪ در واﻗﻊ ﻫﯿﭻ ﭘﺎﯾﻪ و اﺳﺎﺳﯽ ﻧﺪارد، زﯾﺮا ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪي اﺳﺘﺮاﭼﯽ، ﻣﺎرﮐﺲ اﺷﺘﺒﺎﻫﺶ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ.

در اﯾﻦ زﻣﺎن، ﺑﺎ اوجﮔﯿﺮي ﺑﺤﺚﻫﺎ در ﻣﻮرد »راهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ«، از ﺧﺮوﺷﭽﻒ ﺑﺮ ﺳﺮ ﮔﻮﻣﻮﻟﮑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺗﯿﺘﻮ، ﺳﻬﻢ ﺧﻮد اﺳﺘﺮاﭼﯽ در اﯾﻦ ﺑﺤﺚ ﺑﺪون ﺷﮏ اﺣﻤﻘﺎﻧﻪﺗﺮﯾﻦ از ﻫﻤﻪ اﺳﺖ. او از ﯾﮏ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﻣﻠﯽ ﺳﺎزﻣﺎنﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎ ﮔﺮاﯾﺶﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ »ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ« در ﮐﺸﻮري ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﺰ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺠﺎرت ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮاد ﺧﺎم ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻠﺖﻫﺎ ﻗﺎدر ﺑﻪ اداﻣﻪ ﺣﯿﺎت ﻧﯿﺴﺖ - ﮐﺸﻮري ﮐﻪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ رﻗﺎﺑﺖ اﻣﭙﺮﯾﺎﻟﯿﺴﺘﯽ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻣﻮﻓﻖ ﻧﺸﻮد، ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻠﺖﻫﺎي ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪﺗﺮ، زﻧﺪﮔﯽ اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ آن را ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪ. »رأيدﻫﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﻫﻮش« ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﻮد رأي ﻣﻨﻔﯽ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﺗﺎ »اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﺪن ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاريﻫﺎ« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي اﺳﺘﺮاﭼﯽ را ﺗﻀﻤﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪ. اﻣﺎ اﻓﻮل ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ، ﮐﻪ ﺑﺎ اﻓﻮل اﻣﭙﺮﯾﺎﻟﯿﺴﻢ آن ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺑﺪﺑﺨﺘﯽ را در ﻣﻘﯿﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﮐﻪ

ﺣﺘﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﺳﺘﺮاﭼﯽ - ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﯽﺣﻮﺻﻠﻪ اﺳﺖ - را ﻣﺠﺒﻮر ﮐﻨﺪ ﺑﺎر دﯾﮕﺮ ﺑﺮاي درك ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﯿﻮه ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداري ﺑﻪ ﻣﺎرﮐﺲ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﺪ.